"Cyrk rodzinny" Danilo Kiš W 2006 roku w wydawnictwie Czarne ukazała się książka Danilo Kiša „Cyrk rodzinny”. Tom ten zawiera trzy powieści:  „Ogród, popiół” (1965) i „Klepsydra” (1972) oraz zbiór opowiadań „Wczesne smutki” (1969) . Warto się zastanowić, dlaczego autor wpadł na taki pomysł i potraktował owe trzy właśnie utwory, jako części jednego tomu. Ale takie rzeczy się zdarzają. Autor ma prawo przemyśleć swoje dzieła, inaczej je usystematyzować. „Cyrk rodzinny” to książka wielowymiarowa we wszystkim prawie. Jeżeli jest wynikiem kunsztu autora, to Danilo Kiša należy postawić w rzędzie największych pisarzy dwudziestego wieku. Jeżeli „Cyrk rodzinny” powstał w wyniku z jednej strony głębokich przemyśleń, co do treści, jak i konstrukcji, a z drugiej jest wynikiem wielkich przeżyć i uczuć autora, to należy mówić o arcydziele, które daje czytelnikowi swoiste katharsis. To oczyszczenie dotyczy i przeżyć z dzieciństwa, i stosunków rodzinnych, i kontaktów pomiędzy rodzicami, obserwowanymi przez dziecko, i życie w obliczu wojny, Holokaustu, i dojrzewania. Treść przepełniona jest wszechogarniającym smutkiem, którego nie rozjaśniają dziecięce zabawy, wybryki, psikusy. Raczej wszystko owija mgła, szare barwy, które jedynie od czasu do czasu się rozstępują, jak we śnie. Trudno w nie wniknąć, pomimo tego, że autor nie ucieka od realnych kolorów w swoich opisach. Są tylko tłem dla smutnego postrzegania rzeczywistości, bardzo poetyckiego.

"Ekaterini" Maria Knezević "Ekaterini" to opowieść o świecie widzianym poprzez losy jednej rodziny, ale też o trwaniu, w tym konkretnym przypadku o trwaniu kobiety, tytułowej Greczynki Ekateriny, od jej młodości w przedwojennej Grecji aż do śmierci w rozpadającej się Jugosławii ledwo kilka lat temu. Opowieść o miłości, o moralności, o godnym starzeniu się, o tęsknocie za morzem, o małych miasteczkach i wielkich miastach, o polityce, o ludzkich charakterach, o spotkaniach różnych światów i różnych kultur. "Ta epicko zakrojona opowieść o trzech pokoleniach grecko-serbskiej rodziny - poza wszechobecnym, zmysłowym, nieomal przekornym zachwytem nad życiem - wydaje się stawiać jedno podstawowe pytanie: po co jest dana pamięć? Żeby wiedzieć, do czego się tęskni? By mieć świadomość, że 'fasony kapeluszy się zmieniają, ale problemy pozostają niezmienne, jak stare przepisy'? Żeby umieć rozpoznawać to, co przeminie, od tego, co stałe? Gwarantem stałości są dla Mariji Kneżević „korzenie, z których się wywodzimy”. 'To smutne, co nieuchronnie znaczy - śmieszne, jak mało wiemy o swoich przodkach'. W świecie tytułowej bohaterki, Ekaterini - w tym wielokulturowym tyglu historii i języków; pociętym czterema wojnami, wypełnionym walką o przetrwanie i tęsknotą do zapamiętanych zapachów, miejsc, ludzi - czuła, ale nie czułostkowa, pamięć o korzeniach oraz język są tymi elementami, dzięki którym możliwa staje się realizacja starej sokratejskiej maksymy, wyrytej na architrawie delfickiej świątyni: 'poznaj samego siebie'." Ewa Kujawska

„Stefcia Ćwiek w szponach życia” Dubravka Ugrešić Znakomita pisarka wykorzystuje tu swą literaturoznawcze umiejętności i pokazuje, jak łatwo "robi się" powieści dla dość niewybrednych odbiorców oraz to, w jak ogromnym stopniu opierają się one na mocno już zużytej konwencji XIX-wiecznego romansu. Jest to fabularyzowana refleksja poświęcona literackiej kreacji, którą autorka w zabawny sposób, wykorzystując homonimiczną właściwość wyrazu, zestawia z kreacją ubraniową. Tytułowa Stefcia próbuje wykreować własne życie, zaś towarzysząca jej poczynaniom autorka kroi literacki materiał tak, aby w efekcie otrzymać idealną "figurę", nienagannie dopasowany do oczekiwań "model" Kopciuszka, który znajduje księcia. Do zabawy w krawiectwo-pisanie zaprasza się także czytelników sugerując im, które fragmenty można wyciąć, przymarszczyć lub przerobić (sugestie te symbolizowane są przez specjalne, graficzne wyróżniki). Stefcia jest maszynistką biurową, nieśmiałą, samotną dziewczyną, marzącą o miłości. Rozmaite koleżanki usiłują jej pomóc w znalezieniu partnera i każda robi to na swój sposób: dziewczyna, która ma powodzenie, wielokrotna mężatka, intelektualistka. Stefcia słucha rad wszystkich i stosuje się do nich, z mizernym jednak skutkiem, z żadnym z "konkurentów" nie udaje jej się zajść dalej niż w pobliże łóżka. Przez cały czas nie traci zdrowego rozsądku, co ją odróżnia od ww. koleżanek i literackich wzorców, z których Dubravka Ugresić kpi, tak jak to ona potrafi. W końcu Stefcia znajduje kogoś na kursach angielskiego - ale co dalej? Żeby to rozstrzygnąć, autor (tak właśnie, w rodzaju męskim), ciągle obecny na kartach tej opowieści, zwołuje damskie kolegium złożone z własnej mamy, ciotki, przyjaciółek i sąsiadki - są wśród nich Czeszka i Macedonka. Radzą, jak dalej mają się potoczyć losy Stefci, ale mają do zaproponowania jedynie stereotypowe fabuły z arlekinów. Bo właśnie z arlekinów, wiary w bajki, poddawania się stereotypowym zachowaniom, z marzeń o życiu jak z wzorców popkultury szyła autorka, pruła, kroiła i fastrygowała na nowo tę uroczą małą powieść. Dubravka Ugresić nie walczy w stylu niektórych bojowych feministek z ogłupiającymi stereotypami, ona je oswaja i dzięki temu łatwiej obnaża, a czyni to z ogromnym wdziękiem. Spreparowany przez Ugresić pastisz ujmuje nie tylko wybornym poczuciem humoru, finezją autokomentarza czy trafnymi złośliwostkami obnażającymi kicz i głupotę wzorca. Opis cierpień młodziutkiej maszynistki nie wolny jest od realizmu oddanego przez drobne epizody, psychologicznie prawdziwy portret fantazjującej nastolatki, a także subtelnie zaznaczone zachwiania emocjonalne właściwe wiekowi dojrzewania. Stefcia Ćwiek zdaje się symbolizować nie tylko produkt mediów, zwłaszcza prasy kobiecej lansującej niedościgniony ideał piękna, ale także potencjalną ofiarę miernej literatury. A ponieważ w Polsce ten bezwartościowy typ twórczości święci obecnie triumfy, demaskatorska książka chorwackiej pisarki może się okazać znakomitym antidotum.

"Siedem grzechów głównych" Pavić Milorad Siedem grzechów głównych to książka pełna zdumiewających wizji, rzeczywistości odwołującej się do Boscha i Chagalla, przesyconej senną poetyką i niepokojącym erotyzmem. Zaskakujące jest przede wszystkim to, co okazuje się treścią siedmiu - ukazywanych kolejno w toku rozwoju fabuły - aktów grzechu. Książka Pavicia zaciera granice między narratorem, bohaterami, autorem i czytelnikiem. Wciąga w wir poetyckiej i magicznej fabuły bez reszty, chce żeby czytający wybierał wersje zdarzeń albo nawet postępował w swojej rzeczywistości zgodnie z wskazówkami podsuwanymi w opowieści. Gdyby dosłownie odczytać rozdział "Herbata dla dwojga" można by było umówić się na randkę z osobnikiem płci przeciwnej  - wystarczy wypełnić polecenia pt. "Wskazówki dla Asenat" lub "Wskazówki dla Arystona", zależnie od tego, czy się jest kobietą, czy mężczyzną. Jeśli ktoś lubi takie zabawy, grę konwencjami, opowieści w opowieściach o opowieściach, będzie miał przyjemności co niemiara.

„Baba Jaga zniosła jajo” Dubravka Ugresic Oryginalny wybór opowiadań, nieustająca zabawa motywami wziętymi z klasyki, parodia słynnych utworów, m.in. Gogola i Tołstoja. Autorka bierze w ironiczny nawias rozmaite banały i poważne prawdy, style życia i język codzienny. Bohaterowie Ugresic, nieszczęśliwie zakochani, samotni, bezradni, nieszczęśliwi, snują swe opowieści, nie słysząc wcale SKĄD ONE POCHODZĄ. Czasem narratorka lituje się nad nimi, niekiedy ich poniewiera, a najdotkliwiej szydzi z literatów piszących/mówiących/słuchających o miłości i mieszających życie z literaturą. W tym sensie opowiadania z tomu "Baba Jaga zniosła jajo" są lekką i przyjemną grą w literaturę, w której odnajdzie się każdy czytelnik. "'Baba jaga zniosła jajo' stanowi doskonałą literacką rozrywkę. Naprawdę warto dać się wciągnąć w grę, do której zaprasza nas pisarka".

Powieści polecane w 2011 roku:

Powieści polecane w 2010 roku:

Styczeń – miesiąc  z powieścią rosyjską

Luty– miesiąc z powieścią niemiecką

Marzec - miesiąc z powieścią francuska

Kwiecień – miesiąc z powieścią włoską

Maj – miesiąc z powieścią hiszpańską

Czerwiec – miesiąc z powieścią szwedzką

Lipiec, Sierpień, Wrzesień - warte przypomnienia

Opisy książek pochodzą z serwisu www.merlin.pl, ksiazki.wp.pl